Anahtarları bıraktınız ve depozitonun ne zaman yatacağını sordunuz. Ev sahibi "Bir bakayım eve, ararım" dedi. İki hafta geçti, telefon çalmadı. Üçüncü hafta bir mesaj geldi: Balkondaki saksı iz yapmış, mutfak dolabının menteşesi gevşemiş, perde rayında bir vida eksikmiş, hepsi depozitodan düşülecekmiş. Siz o menteşenin taşınmadan önce de gevşek olduğundan eminsiniz ama elinizde bunu gösteren tek bir fotoğraf yok.
Depozito anlaşmazlıklarının çoğu ev boşaltılırken değil, eve girilirken kaybediliyor. Bu yazıyı iki parça olarak düşünün. Henüz taşınmadıysanız ilk yarısı sizi korur, anahtarı çoktan teslim ettiyseniz ikinci yarısı yol gösterir.
Depozito kimin parası?
Depozito, kanundaki adıyla güvence bedeli, kiracının parasıdır. Ev sahibi bu parayı kira borcu ya da kiracının verdiği gerçek hasarlar için güvence olarak tutar. Türk Borçlar Kanunu konut kiralarında güvencenin üç aylık kira bedelini aşamayacağını söylüyor. Kanuna göre para olarak verilen güvencenin, kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek şekilde bir vadeli tasarruf hesabına yatırılması gerekiyor. Pratikte depozitoların çoğu elden ya da ev sahibinin kendi hesabına ödeniyor. Bu, paranın size ait olduğu gerçeğini değiştirmiyor.
İkinci önemli kavram olağan kullanım. Beş yıl oturduğunuz bir evde boyanın solması, halının biraz aşınması ya da musluk contasının yıpranması olağan kullanımın sonucu. Kiracı evi özenle kullanmak zorunda ama zamanın doğal aşındırmasından sorumlu tutulamaz. "Yeni boya yaptıracağım, parası depozitodan" talebi bu yüzden her zaman haklı değil.
Eve girerken: kendinize kanıt bırakın
Taşınma günü koliler, nakliyeci ve kaos arasında kimse fotoğraf çekmeyi düşünmüyor. Oysa depozito dosyanızın en güçlü belgesi o gün çekeceğiniz on beş dakikalık bir video. Nakliyeci gelmeden, ev boşken şunları yapın.
Her odayı köşeden köşeye yavaşça dolaşan bir video çekin. Videonun tarihi otomatik kaydedilir. Duvar çatlakları, parke çizikleri, kırık fayanslar ve lekeli halılar gibi mevcut hasarları yakından fotoğraflayın. Beyaz eşya varsa çalıştırıp çalıştığını kaydedin. Elektrik, su ve doğalgaz sayaçlarının fotoğrafını çekin.
Sonra bu fotoğrafları ev sahibine mesajla gönderin: "Evi bu haliyle teslim aldım, kayıt olsun." Mesajın tarihi tek başına iyi bir kanıt. Mümkünse sözleşmeye ya da ayrı bir kâğıda demirbaş ve mevcut durum listesi ekletip iki tarafa imzalatın.
Bu fotoğrafları "nasılsa gerek kalmaz" diye silmeyin. Yıllar sonra ev sahibi yatak odasındaki parke kabarması için depozitonun yarısını istediğinde, kabarmanın ilk günden orada olduğunu gösterebilecek tek şey onlar olabilir. Fotoğraf elinizdeyse konu çoğu zaman bir telefon görüşmesiyle kapanır.
Evden çıkarken: teslimi kayda geçirin
Anahtarı kapıcıya bırakıp gitmek en kolay yol gibi görünüyor ama en riskli yol da bu. Teslimi tarihli ve tanıklı bir ana dönüştürmek gerekiyor.
| Adım | Ne yapılır? | Neden? |
|---|---|---|
| Randevulu teslim | Ev sahibiyle ya da temsilcisiyle evi birlikte gezin | İtirazlar o anda ortaya çıkar, sonradan sürpriz hasar azalır |
| Çıkış videosu | Giriş videosunun aynısını çıkışta da çekin | İki video yan yana konunca fark ya da farksızlık görülür |
| Teslim tutanağı | "Anahtarlar teslim edildi, ev şu durumda" yazan kısa bir metin imzalatın | Kiranın bittiği ve anahtarın verildiği tarih netleşir |
| Sayaçlar ve abonelikler | Son okumaları fotoğraflayın, abonelikleri kapatın | "Faturalar ödenmedi" kesintisinin önüne geçer |
| Yazılı talep | Depozitonun hangi hesaba, ne zamana kadar ödeneceğini mesajla sorun | Sonraki adımlar için tarihli bir iz oluşur |
Ev sahibi teslime gelmiyorsa anahtarı bıraktığınızı gösteren bir tanık (kapı görevlisi ya da yönetici) ve gönderdiğiniz yazılı mesaj önem kazanır. İlişki çok gerginse anahtarın noter aracılığıyla teslimi bile düşünülebilir.
Depozito gelmediyse: adım adım
Kesintinin dökümünü isteyin
Ev sahibi kesinti yapacağını söylüyorsa hangi kalem için ne kadar düştüğünü yazılı isteyin. Fatura ya da usta teklifi yoksa tahmini yapılan bir kesinti tartışmaya açık. Bu aşamada sakin kalmak para kazandırır. "Balkondaki saksı izi için 4.000 lira" gibi bir kalem, yazıya döküldüğünde ev sahibine de abartılı görünmeye başlayabilir.
İtiraz mesajınız kısa ve kanıtlı olsun. Anahtarı hangi gün teslim ettiğinizi yazın. Söz konusu hasarın eve girdiğiniz gün gönderdiğiniz fotoğraflarda da göründüğünü belirtip fotoğrafı tekrar ekleyin. Olağan kullanımdan kaynaklanan kalemleri ayırın. Başka bir hasar iddiası için fatura ya da usta teklifi isteyin ve kalan tutarın belirli bir tarihe kadar hesabınıza yatırılmasını rica edin. Suçlama yok, tarih var, kanıt var, talep var. Böyle bir mesaj çoğu zaman karşı tarafı geri adım attırır.
Yazılı ihtar
Mesajlar sonuç vermezse depozitonun belirli bir süre içinde iade edilmesini isteyen yazılı bir ihtar gönderin. Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname tebliğ tarihini resmî olarak belgeler ve işin ciddiye alındığını gösterir. Noter ücreti metnin uzunluğuna göre değişiyor, güncel ücreti noterden öğrenin.
Arabuluculuk
Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu. Adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvuruyorsunuz, büro bir arabulucu atıyor, taraflar bir araya geliyor. Anlaşma sağlanırsa imzalanan tutanak mahkeme kararı gibi uygulanabilir nitelik kazanabiliyor. Pek çok depozito anlaşmazlığı bu aşamada çözülüyor.
Sulh hukuk mahkemesi ya da icra takibi
Arabuluculukta anlaşma olmazsa kira uyuşmazlıklarına bakan sulh hukuk mahkemesinde dava açılabiliyor. Alacağınız belgeli ve netse icra takibi de seçenek olabilir, ama ev sahibi itiraz ederse süreç yine yargıya taşınır. Hangi yolun daha hızlı ve ucuz olacağı duruma göre değiştiği için bu aşamada bir avukata danışmak mantıklı.
Bir ayrıma dikkat: Kira ilişkisi genellikle tüketici işlemi sayılmadığı için bu uyuşmazlıklar tüketici hakem heyetinin görev alanına girmiyor. Emlakçıya ödediğiniz hizmet bedeliyle ilgili bir sorun ise ayrı bir değerlendirme gerektirebilir.
Ev sahibinin haklı olabileceği durumlar
Her kesinti haksız değil. Ödenmemiş kira ya da aidat borcu varsa, evcil hayvanın kemirdiği kapı kasası ya da sigarayla yakılmış parke gibi olağan kullanımı aşan hasarlar varsa, izin alınmadan yapılan bir tadilat eski haline getirilmeden bırakıldıysa ya da kiracı döneminden kalan ve ev sahibinin ödemek zorunda kaldığı faturalar varsa talep büyük ihtimalle yerinde.
Bu durumda en makul yol, hasarın gerçek onarım maliyetini belgelerle konuşup kalanın iadesini istemek. Tablo asmak için açtığınız çivi delikleri için bütün evin boya bedelini ödemek zorunda değilsiniz. Ama kedinin parçaladığı kapıyı olağan kullanım diye savunmak da zor.
Sık sorulanlar
Depozito ne kadar sürede iade edilmeli?
Elden ya da ev sahibinin hesabına ödenen depozitoda kanunda gün olarak belirlenmiş genel bir iade süresi yok. Sözleşmede bir süre yazıyorsa ona bakılıyor. Güvence vadeli hesaba yatırıldıysa kanun bankanın belirli koşullarla kiracıya iade yapmasını düzenliyor. Sözleşmeye en baştan bir iade süresi yazdırmak en işe yarayan önlem.
Depozito son ayın kirası sayılabilir mi?
Ev sahibi kabul ederse evet. Tek taraflı olarak "Son ay kirayı ödemiyorum, depozitodan düşün" demek ise ev sahibini haklı bir alacak iddiasıyla karşınıza çıkarabilir ve temerrüt tartışması doğurabilir. Bunu yazılı olarak anlaşarak yapın.
Sözleşmede depozito yazmıyor, dekont da yok
İspat zorlaşıyor ama imkânsız değil. Mesajlaşmalar, tanık beyanları ve ev sahibinin depozitodan yazılı olarak söz ettiği her ifade kanıt olarak değerlendirilebilir. Bu tür durumlarda avukat görüşü özellikle önemli.
Parayı emlakçı aldıysa
Depozito genellikle ev sahibine ödeniyor ve iade yükümlülüğü de onda. Parayı emlakçı teslim aldıysa ve ev sahibine iletmediyse durum değişiyor. Paranın kimde kaldığını gösteren dekont ya da makbuz bu yüzden önemli.
Depozito anlaşmazlığı kazanılabilir ama en kolayı hiç başlamaması: eve girerken video, çıkarken tutanak, her talep için yazılı iz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kira mevzuatı ve arabuluculuk kuralları değişebilir, somut bir uyuşmazlık için bir avukata danışın.
Yorumlar
Yorum Gönder