Fatura bildirimi gelir, önce bir hata olduğunu düşünürsünüz. Uygulamayı açarsınız, rakam aynı. Evde herkes birbirini suçlar: biri ısıtıcıyı, biri bütün gün şarjda duran tabletleri, biri "ben zaten evde yoktum" der. Fatura ise orada duruyor.
Yüksek faturayla uğraşırken sıra önemli. Önce faturanın kendisine, sonra evdeki cihazlara, sonra sayaca bakın, en son itiraz edin. İtirazdan önce yapılan ev içi kontrol, haklıysanız işinizi hızlandırır, haksızsanız boşuna uğraşmanızı önler.
Önce faturayı okuyun
Faturaya genelde yalnızca alttaki toplam tutar için bakıyoruz. Oysa asıl bilgi üst kısımda.
İlk endeks ve son endeks, sayacın önceki ve bu dönemki okuma değerleri. Aradaki fark bu dönem tükettiğiniz kilovatsaati (kWh) gösterir.
Okuma türü de yazar. Okuma gerçek mi, tahmini mi? Okuyucu sayaca ulaşamadıysa tüketim tahmin edilmiş olabilir. Tahmini okumalardan sonra gelen gerçek okuma, birikmiş farkı tek faturada gösterebilir.
Dönemin kaç gün olduğuna bakın. Fatura 30 gün mü, 38 gün mü kapsıyor? Okuma tarihlerindeki kaymalar faturanın normalden uzun bir dönemi kapsamasına yol açabilir.
Son olarak birim fiyat ve tarife. Bu dönem tarifede bir değişiklik olmuş mu? Yıllık tüketimi belirli bir sınırı aşan konutlarda farklı birim fiyat uygulanabildiği için hangi tarifenin uygulandığını kontrol edin.
"Yüksek fatura" vakalarının çoğu bu dört satırda çözülüyor. Önceki aylar tahmini okumayla düşük faturalandırıldıysa, gerçek okumanın geldiği ay aslında birikmiş tüketimi gösteriyor olabilir. Can sıkıcı ama haksız değil.
Evdeki büyük tüketiciler
Kışın elektrikli ısıtıcı, yazın klima, bütün yıl boyunca termosifon ve eski buzdolabı listenin başında. Aşağıdaki tablo hangi cihaza neden bakmanız gerektiğini hatırlatmak için. Gerçek tüketim cihazın etiketindeki güç değerine ve kullanım süresine bağlı.
| Cihaz | Neden faturayı yükseltebilir? | Nasıl kontrol edilir? |
|---|---|---|
| Elektrikli ısıtıcı, yağlı radyatör | Yüksek güç çeker, saatlerce açık kalabilir | Etiketteki watt değerini günlük kullanım saatiyle çarpın |
| Termosifon | Termostat yüksekse ya da hep açıksa sürekli ısıtır | Termostat ayarına ve açık kalma süresine bakın |
| Eski buzdolabı ya da derin dondurucu | Conta yıpranmışsa motor daha sık çalışır | Kapağa kâğıt sıkıştırıp çekin, kolay çıkıyorsa conta yıpranmış |
| Klima | Düşük derece ve açık pencereyle uzun süre çalışır | Kullanım saatlerini ve ayarı gözden geçirin |
| Kurutma makinesi | Isıtıcılı modellerde tüketim belirgin olabilir | Haftalık kullanım sayısını not edin |
| Beklemedeki cihazlar | Tek başına az ama toplamda birikebilir | Kullanılmayanları prizden çekin, anahtarlı priz kullanın |
Bazen suçlu en az aklınıza gelen cihaz oluyor. Fatura iki ay üst üste yükseliyor, ısıtıcı zaten kaldırılmış, sonunda termosifonun termostatının bozulduğu ve suyu gün boyu ısıttığı anlaşılıyor. Listeyi hazırlarken en az kullandığınızı düşündüğünüz cihazları da atlamayın.
Sayaca bakın
Evdeki cihazlar temize çıktıysa sıra sayaçta. Tesisata hiç dokunmadan, yalnızca gözlemle yapabileceğiniz basit bir test var.
- Evdeki bütün cihazları kapatın ve prizden çekin. Buzdolabını da kısa bir süre kapatabilirsiniz.
- Sayacın göstergesini ya da tüketim ışığını izleyin. Elektronik sayaçlarda tüketim olduğunu gösteren bir ışık ya da işaret bulunur.
- Her şey kapalıyken gösterge hâlâ ilerliyorsa tesisatta bir kaçak ya da sizin dışınızda bir kullanım olabilir.
- Sayacın gerçekten sizin dairenize ait olduğunu kontrol edin. Apartmanlarda sayaçların karışması nadir ama rastlanan bir durum. Kendi sigortanızı kapattığınızda sayacınızın durması gerekir.
Tesisatla ilgili bir şüphe varsa kendiniz müdahale etmeyin, yetkili bir elektrikçi çağırın. Sayacın arızalı olduğundan şüpheleniyorsanız bölgenizdeki elektrik dağıtım şirketinden sayaç kontrolü isteyebilirsiniz. Sayaç doğru çalışıyorsa kontrol masrafı size çıkabileceği için bu adımı ev içi kontrollerden sonraya bırakmak mantıklı.
Kendi sigortanızı kapattığınız halde sayaç durmuyorsa ve başka birinin hattınızı kullandığından şüpheleniyorsanız, yine tesisata dokunmadan dağıtım şirketine ve elektrikçiye başvurun.
Bir haftalık sayaç günlüğü
Fatura ayda bir geldiği için tüketimin hangi gün, hangi alışkanlıkla arttığını görmek zor. Bunun masrafsız bir yolu var: Bir hafta boyunca her sabah ve her akşam aynı saatte sayacı fotoğraflayın. Telefonunuzun galerisi tarih ve saatle birlikte hazır bir tüketim günlüğü tutar.
Akşam ile sabah okuması arasındaki fark, evde herkes uyurken harcanan enerjiyi gösterir. Bu fark beklediğinizden yüksekse gece boyunca çalışan bir şey var demektir: termosifon, ısıtıcı, açık unutulan bir bilgisayar ya da kaçak. Evde kimsenin olmadığı günlerde de tüketim yüksekse yine sürekli çalışan bir cihaz ya da tesisat sorunu ihtimali güçlenir. Hafta sonu farkı da çamaşır, bulaşık, fırın ve misafir günlerinin etkisini açıkça gösterir.
Bir deney de ekleyebilirsiniz. Şüphelendiğiniz cihazı iki gün kullanmayın, sonra iki gün normal kullanın ve farkı karşılaştırın. Laboratuvar kadar kesin değil ama suçluyu bulmak için çoğu zaman yeterli. İtiraz ettiğinizde elinizde tarihli sayaç fotoğraflarıyla dolu bir dosya olması da başvurunuzun ciddiye alınmasını kolaylaştırır.
Resmî itiraz
Faturada hata olduğunu düşünüyorsanız itirazı faturayı kesen tedarik şirketine yapın. Başvuruda abone ya da tesisat numaranız ve itiraz ettiğiniz faturanın dönemi olsun. Önceki aylarla ve geçen yılın aynı dönemiyle bir karşılaştırma ekleyin, uygulamadaki geçmiş faturalardan kolayca çıkarabilirsiniz. Sayacın bugünkü değerini gösteren tarihli bir fotoğraf da koyun, faturadaki son endeksle karşılaştırılabilmesi önemli. Talebinizi açık yazın: faturanın yeniden hesaplanması, sayaç kontrolü ya da endeks düzeltmesi.
İtiraz sürecinde faturayı ödeyip ödememek ayrıca düşünülmesi gereken bir konu. Ödenmeyen faturalar gecikme bedeli ve belirli bir süre sonra kesinti gibi sonuçlar doğurabilir. Tedarik şirketine bu süreçte ödemenin nasıl ele alınacağını sorun. Gerekirse ödeyip fazla alınan kısmın iadesini istemek daha güvenli olabilir.
Cevap gelmezse
Tedarik şirketinden tatmin edici bir cevap alamazsanız iki kapı var. Birincisi elektrik piyasasını düzenleyen Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na (EPDK) şikâyet. İkincisi fazla ödendiğini düşündüğünüz tutarın iadesi için tüketici hakem heyeti. Başvurunun nasıl yapıldığını ve dosyaya neler ekleneceğini tüketici hakem heyeti başvurusu yazısında anlattık.
Faturada "kaçak kullanım" tahakkuku varsa bu normal bir fatura itirazı gibi işlemiyor. Kaçak ya da usulsüz kullanım tahakkukları ayrı bir süreç ve sonuçları daha ağır olabiliyor. Böyle bir durumda tutanakları isteyin ve bir hukukçudan destek alın.
Fatura düşük geldiyse
Hemen sevinmeyin. Beklenmedik düşük faturalar çoğunlukla tahmini okumadan kaynaklanır ve fark sonraki faturaya eklenebilir. Sayacınızı kendiniz okuyup faturadaki endeksle karşılaştırın. Büyük bir fark varsa bütçenizi buna göre ayarlayın.
Yüksek faturanın nedeni çoğu zaman sıkıcı bir şey çıkıyor: tahmini okuma ya da kimsenin fark etmediği bozuk bir termostat. Ama bazen gerçekten hatalı bir okuma ya da sayaç sorunu ortaya çıkıyor ve o zaman topladığınız her fotoğraf işe yarıyor. Tarifeler ve itiraz kuralları için EPDK'nın sitesine bakabilirsiniz: epdk.gov.tr.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Tarifeler ve itiraz süreçleri değişebilir. Elektrik tesisatına kendiniz müdahale etmeyin, yetkili bir elektrikçiden destek alın.
Yorumlar
Yorum Gönder