FAST ile para göndermek artık mesaj yazmak kadar hızlı. Ekranı onaylıyorsunuz, para saniyeler içinde karşı hesapta. Bu hız, küçük bir dikkatsizliği pahalı bir derde çevirebiliyor. IBAN'da bir haneyi kaydırmak, kira ödemesini tanımadığınız birinin hesabına göndermek demek.
İyi haber şu: Yanlış hesaba giden para, doğru adımlar atılırsa çoğu zaman geri alınabiliyor. Ama süreci bilmeyenler ya panikle yanlış hareket ediyor ya da "para gitti" deyip vazgeçiyor. Aşağıda ilk saatten icra takibine kadar izlenecek yolu anlatıyoruz.
Para nereye gitti?
Yanlış yazdığınız IBAN'ın akıbeti, numaranın geçerli olup olmamasına bağlı.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Geçersiz ya da hatalı biçimde IBAN | İşlem sistemce iptal edilir, para hesabınıza döner. Ek bir şey yapmanız gerekmez. |
| Geçerli ama başkasına ait IBAN | Para alıcının hesabına geçer. İade için bankaya bildirim, alıcının onayı ya da hukuki süreç gerekir. |
| Kapalı ya da eski hesap | Alıcı banka tutarı kabul etmez, para geri döner. |
Zamanlama da önemli. FAST ve havale anlık çalıştığı için iptal şansı çok dar. EFT ise bankalar arası mesai saatlerinde işlendiği için mesai dışında ya da tatil günü verdiğiniz talimat bir sonraki iş gününe kadar bekleyebilir. Bu, bankanızı hemen arayıp işlemi durdurma şansı veren değerli bir aralık.
Hatayı fark ettiğiniz ilk saat
Önce dekontu açın ve işlemin tarihini, saatini, tutarını ve alıcı IBAN'ını not edin. Bu dört bilgi sürecin her aşamasında istenecek.
Sonra bankanızı hemen arayın. Mobil uygulamanın destek hattından ya da çağrı merkezinden hatalı transfer bildirimi oluşturun. Mesai dışında verilmiş bir EFT talimatı henüz karşı hesaba geçmediyse iptal edilebilir.
Telefonla yaptığınız bildirimi şubeden ya da internet bankacılığı mesajıyla yazılı hale getirin. Yazılı kayıt, ileride hukuki bir süreç olursa başlangıç tarihi olarak da işe yarar.
Ardından süreci takip edin. Bankanız alıcı bankayla iletişime geçip iade talebini iletir. Alıcı iyi niyetliyse para birkaç gün içinde hesabınıza döner.
Banka ne yapabilir, ne yapamaz?
En yaygın yanılgı, bankanın parayı zaten geri alacağı beklentisi. Ödeme hizmetleri mevzuatı çerçevesinde durum şöyle işliyor.
Banka ödemeyi sizin yazdığınız IBAN'a uygun şekilde yaptıysa işlemden sorumlu tutulamaz. IBAN'ı yanlış giren sizseniz risk de sizde.
Para alıcının hesabına geçtikten sonra banka tutarı kendi kararıyla bloke edemez ya da geri çekemez. İade alıcının onayına, mahkeme kararına ya da icra dairesinin talimatına bağlı.
Ama bankanızın yükümlülükleri de var. Alıcı banka nezdinde iade talebini başlatmak ve süreci yürütmek zorunda. Para geri alınamazsa, yazılı talebiniz üzerine hukuki yola giderken kullanacağınız bilgi ve belgeleri (işlem kaydı, dekont) vermek zorunda. Geri alma çabası için katlandığı masrafla orantılı, sözleşmede öngörülmüş makul bir ücret de isteyebilir.
Bankanız süreci yürütmez ya da belge vermezse BDDK'ya ya da Bankalar Birliği'ne şikâyet edebilir, tüketici olarak Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurabilirsiniz. Hakem heyeti kararı tarafları bağlıyor ve karara tebliğden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesinde itiraz edilebiliyor.
Alıcı parayı vermezse
Alıcı iade etmiyorsa sabırla değil kurallarla ilerleyin. Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesine göre haklı bir sebep olmadan başkasının zararına zenginleşen kişi bu zenginleşmeyi iade etmek zorunda. Süreç üç basamakta yükseliyor.
İlk basamak noter ihtarnamesi. Alıcıdan paranın iadesi istenir ve genellikle 7 ile 15 gün arasında süre verilir. Alıcının kimlik bilgilerine bu aşamada ulaşmak zor olabilir. Banka bu bilgileri ancak dava açıldıktan sonra mahkemeye bildirmekle yükümlü.
İkinci basamak ilamsız icra takibi ya da sebepsiz zenginleşme davası. İhtara rağmen ödeme gelmezse bu yollardan biri izlenebilir. Dekont, ekstre ve banka kayıtları delil olarak sunulur.
Üçüncü basamak karar ve tahsilat. Mahkeme iadeye hükmederse ana para tahsil edilir, alıcı ayrıca faiz ödemek durumunda kalabilir.
Zamanaşımına dikkat edin. Talep, yanlış transferi öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl içinde ve her durumda 10 yılı geçmeden ileri sürülmeli (TBK m.82). Erken davranmak hem iade şansını artırır hem de zamanaşımı itirazını baştan önler.
Açıklama alanını boş bırakmayın
Hukukta havale bir ödeme aracı sayılıyor ve paranın mevcut bir borcun ödenmesi için gönderildiği varsayılıyor. Açıklama alanı boşsa alıcı ileride "Bana olan borcun ödemesiydi" diyebilir ve aksini ispat etmek size kalır. Açıklamaya amacı yazarsanız, örneğin "kira ödemesi" ya da "sözleşme no 123 peşinatı" gibi, tartışmada eliniz güçlenir. Her transferde açıklama yazmak küçük ama işe yarayan bir alışkanlık.
Tanımadığınız satıcılara yapılan ödemelerde de kartın ek bir koruması var: Kartla ödediyseniz harcama itirazı yapabilirsiniz, havalede böyle bir mekanizma yok.
Hesabınıza yanlışlıkla para yattıysa
Madalyonun öbür yüzü: Başkasının yanlış gönderdiği para sizin hesabınıza düştüyse o para sizin değil. Türk Ceza Kanunu'nun 160. maddesi, hata sonucu ele geçen parayı yetkililere haber vermeden ya da iade etmeden kendi malı gibi harcayan kişiye şikâyet üzerine bir yıla kadar hapis ya da adli para cezası öngörüyor.
Yapılacaklar basit. Parayı harcamadan bir kenarda tutun. Bankanızı arayıp durumu bildirin ve gönderenle iletişime geçmesini isteyin. Paranın geldiği IBAN'a aynı tutarı açıklamasına "hatalı gönderim iadesi" yazarak geri gönderin ve iade dekontunu saklayın. Bu dekont ileride "borç ödemesiydi" gibi bir iddiaya karşı sizi korur.
Yanlış göndermeyi baştan önlemek
IBAN'ı elle tuşlamak yerine kopyalayıp yapıştırın. Elle yazmak hane kaydırmanın en sık nedeni. Yapıştırdıktan sonra da son dört haneyi kontrol edin.
Bankanın gösterdiği alıcı adına bakın. IBAN'a karşılık gelen hesap sahibinin adı ekranda görünüyorsa ve beklediğiniz isimle uyuşmuyorsa işlemi yapmayın.
Yüksek tutarlarda önce 1 TL'lik bir deneme transferi yapın, karşı taraf onayladıktan sonra kalanı gönderin. Daha önce doğru ödeme yaptığınız IBAN'ları kayıtlı alıcı olarak saklayın ve tekrar ödemelerde listeden seçin.
Bir de kötü niyetli versiyonu var: Bir hesaba bilerek para gönderdiyseniz ve karşı taraf dolandırıcı çıktıysa mesele artık hata değil, dolandırıcılık. Bu durumda ilk adres savcılık. Ödeme yapmadan önce siteyi nasıl kontrol edeceğinizi sahte alışveriş sitesi nasıl anlaşılır yazısında anlattık.
Yanlış IBAN'a giden paranın iadesi bir tuşla yapılan düzeltme değil, adımları olan bir süreç. Bu adımları bilen parasını çoğu zaman geri alıyor.
Yorumlar
Yorum Gönder